In Gelderland > Nieuws > Bericht

een Nieuwsbericht


Tweede Getijdenboek in de Gelderland Bibliotheek


Op 22 februari 1909, nu dus 100 jaar geleden, wordt Willem van Dalfsen  in een boerengezin in Genemuiden geboren.

Hij gaat, via de HBS in Zwolle, geneeskunde studeren in Utrecht. Wiet Mulder trouwt hem en samen krijgen zij drie kinderen: Age Willem, Jan Jannes en Eugenie Charlotte. Tien jaar is Van Dalfsen huisarts in Blokzijl, maar hij besluit in 1947 toch nog te specialiseren. Als keel- neus- en oorarts vestigt hij zich in 1951 in Arnhem. In 1974 verhuist hij weer naar Blokzijl, waar hij in 1978 overlijdt.

Willem van Dalfsen ontwikkelt zich niet alleen als arts, maar hij bekwaamt zich ook als kunstenaar. Hij werkt in alle kunstvormen: hij tekent, schildert en beeldhouwt. De toegepaste kunsten krijgen ook zijn aandacht. Zo maakt hij naar prentwerk van Golzius bas-reliëfs voor een kast. Vanaf de jaren 40 koopt hij te restaureren kunstwerken op, die hij een volgend leven schenkt door restauratie. Soms vult hij de beschadigde kunstwerken aan met delen die hij zelf maakt, helemaal in de stijl van het origineel.

In de loop der jaren verzamelt Van Dalfsen tekeningen en grafiek van vóór 1800. Later doet hij - en na zijn overlijden, zijn vrouw - schenkingen uit deze collectie aan onder andere het Rijksprentenkabinet en Museum Paleis het Loo.

Het GetijdenboekBoekband met sluiting


Het boekje wat hier de hoofdrol heeft, is te dateren als afkomstig uit de tweede helft van de 15e eeuw. De geografische herkomst zou in of rond Keulen kunnen zijn. Daarop wijzen de gouden randversieringen met bloemen en de zogenaamde 'kerstballen'.

Willem van Dalfsen heeft in de jaren vijftig bij een antiquaar een stapel losse bij elkaar horende vellen van een handschrift gekocht, waarvan er nog drie de originele versieringen hadden. Na veel speurwerk vindt hij de oorsprong van de bladen: het betreft vellen uit een getijdenboek in vertaling naar Geert Grote. Dit wetende kan hij de bladen ordenen en zo het boekje reconstrueren. Zoals zo vaak, zijn veel van de geïllumineerde pagina's verdwenen: waarschijnlijk als losse kunstwerken verkocht. In de tekst die behouden is, zitten daarom lacunes. Om - naar het idee van Van Dalfsen - tot een goede reconstructie te komen, vult hij de ontbrekende bladen aan. Hij maakt die aanvullingen zelf, met de grootst mogelijke zorg. Aan het resultaat is duidelijk te zien dat de originele pagina's als leidraad golden. Zo zijn ook op de door hem gemaakte pagina's bloemranken en 'kerstballen' te zien. De aanvullingen en de originele vellen zijn aan elkaar bevestigd met behulp van Chinese zijde. Voor de band is de hulp van een boekbinder gevraagd, het beslag maakt Van Dalfsen eigenhandig.

 

Het aanvullen van pagina's - een enkele keer zelfs door een origineel blad schoon te krabben en te illumineren - is anno 2009 absoluut not done in het restauratiemetier. Waarschijnlijk zouden we nu ook niet meer kiezen om alles met Chinese zijde aan elkaar te plakken. De keerzijde van dit verhaal is ook evident: hoe groot is de kans dat deze tekst was behouden als Van Dalfsen zich er niet over had ontfermd?

 

Waarom de Gelderland Bibliotheek

 

De Gelderland Bibliotheek verzamelt zo veel mogelijk informatie over Gelderland. Recent materiaal wordt aangekocht, oud materiaal is door de historie van de Bibliotheek al eerder verworven en wordt gekoesterd.

De Bibliotheek in Arnhem, en in het bijzonder de afdeling de Gelderland Bibliotheek, heeft al een getijdenboek in haar bezit  - ook met de getijden in de vertaling van Geert Grote -  gemaakt in 1469 in het Bethaniënklooster in Arnhem door Margriet Block.

 

De aanwinst


De (Gelderland) Bibliotheek in Arnhem aanvaardt schenking in dank en heeft zo een prachtige aanvulling op haar collectie. Daar zijn een paar redenen voor:

- Het is een mooi boekje met voor het grootste deel origineel 15e eeuwse pagina's die goed zijn behouden; de aanvullingen zijn van mooie kwaliteit en geven een beeld hoe het geheel destijds geweest kán zijn

 

-   Geert Grote's relatie met Arnhem is genoemd. Het is mooi een getijdenboek in zijn traditie in de collectie op te nemen

-  Het boekje is een bewijs van de uitstraling van de ook in Gelderland belangrijke Moderne Devotie naar het Rijnlandse gebied, waar de Gelderland Bibliotheek ook veel informatie over heeft

 

-  Het was de toen Arnhemse KNO-arts Van Dalfsen die er zo veel tijd en zorg aan heeft gespendeerd om het uiteindelijk te behouden.

Samenvattend is het een boekje dat de laat middeleeuwse devotie van Gelderland heel mooi combineert met een veel recentere geschiedenis van Arnhem. Veel mooier kan het niet als je kijkt naar wat de Gelderland Bibliotheek wil zijn. Dit alles overwegende is er één conclusie: de (Gelderland) Bibliotheek is heel blij met deze aanwinst!


Zoeken op   
Zoeken in website:
Nu reserveren Nu verlengen
Home
FAQ
Deze pagina aan u laten voorlezen